بهترین متخصص غدد در تهران کیست؟ راه درمان مشکلات غدد

متخصص غدد می‌تواند مشکلات هورمونی و عوارض ناشی از این مشکلات را تشخیص بدهد و درمان کند. هورمون‌ها متابولیسم، تنفس، رشد، تولید مثل، ادراک حسی و حرکت را تنظیم می‌کنند. عدم تعادل هورمونی دلیل اصلی بروز طیف وسیعی از بیماری‌ها و عارضه‌های مختلف است.

اندوکرینولوژی یا فیزیولوژی غدد داخلی بر هورمون‌ها و بافت‌ها و غدد متعدد تولید کننده آنها متمرکز است. بیش از 50 نوع هورمون مختلف در بدن انسان وجود دارد. مقدار بعضی از این هورمون‌ها در بدن بسیار کم است، اما در همین غلظت پایین نیز می‌توانند تاثیر چشمگیری بر رشد و عملکرد بدن داشته باشند.

سیستم غدد درونریز چیست؟


سیستم غدد درونریز چیست

سیستم غدد درون‌ریز انسان از تعدادی غده تشکیل می‌شود که هورمون‌هایی را برای کنترل کردن کارکردهای مختلف بدن ترشح می‌کنند.

هورمون‌های ترشح شده از غدد وارد جریان خون می‌شوند و همراه با خون به اندام‌ها و بافت‌های تمام بخش‌های بدن می‌روند.

غدد آدرنال

فیزیولوژی غدد داخلی به تخصصی پزشکی اشاره دارد که متمرکز بر هورمون‌ها است. هورمون‌ها بدن را شکل می‌دهند و سیستم‌های آن را کنترل می‌کنند.

غدد فوق کلیوی یا آدرنال بالای کلیه‌ها قرار دارند و به دو بخش تقسیم می‌شوند. غده راست مثلثی شکل و غده چپ هلالی شکل است.

غدد آدرنال هورمون‌های زیر را ترشح می‌کنند:

  • کورتیکواستروئیدها: این استروئیدها در واکنش به استرس، سیستم ایمنی، التهاب و موارد دیگر نقش دارند.
  • کاتکول آمین‌ها: کاتکول آمین‌هایی مانند نوراپی‌نفرین و اپی‌نفرین در واکنش به استرس ترشح می‌شوند.
  • آلدوسترون: آلدوسترون بر عملکرد کلیه اثر می‌گذارد.
  • آندروژن‌ها یا هورمون‌های جنسی مردانه مانند تستوسترون

هورمون آندروژن هم در خانم‌ها و هم در آقایان وجود دارد، اما غلظت این هورمون در بدن آقایان بیشتر است. آندروژن‌ها ایجاد ویژگی‌های مردانه‌ای مانند صدای بم‌ و موی صورت را کنترل می‌کنند.

هیپوتالاموس

هیپوتالاموس دقیقاً بالای ساقه مغز و زیر تالاموس قرار دارد. این غده کارکردهای غیرارادی بدن مانند تنفس، ضربان قلب، اشتها، خواب، دمای بدن و چرخه‌های شبانه‌روزی یا ریتم روزانه را فعال و کنترل می‌کند.

هیپوتالاموس سیستم عصبی را از طریق غده هیپوفیز متصله به سیستم غدد درون‌ریز ارتباط می‌دهد.

تخمدانها و بیضهها

دو تخمدان‌، هر یک در یک طرف رحم زن قرار دارد. تخمدان‌ها هورمون‌های استروژن و پروژسترون را ترشح می‌کنند. این هورمون‌ها در رشد جنسی، باروری و قاعدگی نقش دارند.

بیضه‌ها در کیسه بیضه یا اسکروتوم مردان، زیر آلت تناسلی قرار دارند و آندروژن‌ها، عمدتاً تستوسترون را تولید می‌کنند.

آندروژن‌ها رشد و بلوغ جنسی، رشد موهای صورت، رفتار جنسی، میل جنسی، عملکرد نعوظ و تشکیل  سلول‌های اسپرم را کنترل می‌کنند.

پانکراس

پانکراس یا لوزالمعده داخل شکم قرار دارد و هم یک غده درون‌ریز و هم یک اندام گوارشی محسوب می‌شود. پانکراس هورمون‌های زیر را آزاد می‌کند:

  • انسولین: وجود انسولین برای متابولیسم چربی و کربوهیدرات مهم است.
  • سوماتواستاتین: سوماتواستاتین عملکرد سیستم عصبی و غدد درون‌ریز را تنظیم می‌کند و ترشح هورمون‌هایی مانند گاسترین، انسولین و هورمون رشد را کنترل می‌کند.
  • گلوکاگون: گلوکاگون هورمونی پپتیدی است که میزان گلوکز خون را وقتی قند خون به شدت افت می‌کند، بالا می‌برد.
  • پلی‌پپتید پانکراسی: این هورمون به کنترل کردن ترشح مواد تولید شده توسط پانکراس کمک می‌کند.

مشکلات لوزالمعده می‌تواند به ابتلا به دیابت و ناراحتی‌های گوارشی منجر شود.

غدد پاراتیروئید

  • غدد پاراتیروئید غدد درون‌ریز کوچکی در گردن هستند که هورمون پاراتیروئید را تولید می‌کنند. هورمون پاراتیروئید میزان کلسیم و فسفات را در خون تنظیم می‌کند.
  • عضلات و عصب‌ها صرفاً زمانی می‌توانند به روشی ایمن و موثر عمل کنند که این مواد شیمیایی با غلظت مناسب در بدن وجود داشته باشند.

جسم صنوبری یا غده صنوبری

غده صنوبری یا پینه‌آل در اعماق مغز جای دارد. غده صنوبری ملاتونین ترشح می‌کند و در کنترل کردن الگوهای خواب و تنظیم میزان هورمون‌های تناسلی نقش دارد.

غده هیپوفیز 

غده هیپوفیز به هیپوتالاموس در پایه مغز متصل می‌شود. هیپوفیز به عنوان غده اصلی و رئیس غدد نیز شناخته می‌شود، چون هورمون‌هایی ترشح می‌کند که عملکرد اندام‌های دیگر، رشد و چند عملکرد مهم دیگر بدن را تنظیم می‌کنند.

هیپوفیز قدامی یا پیشین هورمون‌هایی تولید می‌کند که بر رشد جنسی، عملکرد تیروئید، رشد، رنگ پوست و عملکرد قشر غدد آدرنال اثر می‌گذارند.

اگر هیپوفیز قدامی کم‌کار باشد، رشد کودک متوقف می‌شود و مشکل کم‌کاری دیگر غدد درون‌ریز نیز به وجود می‌آید.

هیپوفیز خلفی یا پسین هورمونی به نام اکسی‎توسین تولید می‌کند که انقباض‌های رحم را افزایش می‌دهد. هورمون ضدادرار (ADH) هورمون دیگری است که هیپوفیز خلفی تولید می‌کند و کلیه‌ها را به بازجذب آب تشویق می‌کند.

غده تیموس

غده تیموس زیر استخوان جناغ سینه یا استرنوم قرار دارد. لنفوسیت تی نوعی سلول ایمنی است که در اوایل زندگی در غده تیموس بالغ و تکثیر می‌شود. غده تیموس پس از بلوغ کوچک می‌شود.

غده تیموس در سیستم ایمنی نقش دارد و از بدن در برابر بیماری و عفونت محافظت می‌کند.

غده تیروئید

غده تیروئید غده‌ای پروانه‌ای شکل است که دقیقاً زیر سیب آدم در گردن قرار دارد و هورمون‌هایی تولید می‌کند که در تنظیم فشار خون، دمای بدن، ضربان قلب و چگونگی واکنش نشان دادن بدن به هورمون‌های دیگر نقش دارند.

غده تیروئید از ید برای تولید هورمون‌ها استفاده می‌کند. تیروکسین و تری یدوتیرونین دو هورمون اصلی هستند که توسط غده تیروئید تولید می‌شوند.

غده تیروئید کلسی‌تونین نیز ترشح می‌کند که به تقویت استخوان‌ها و تنظیم متابولیسم کلسیم کمک می‌کند. تصویر زیر مدلی سه بعدی و کاملاً تعاملی از سیستم غدد درون‌ریز است.

برای بررسی این مدل می‌توانید از صفحه لمسی یا ماوس پد استفاده کنید و به این ترتیب سیستم غدد درون‌ریز را بیشتر بشناسید.

بهترین متخصص غدد در تهران کیست؟


بهترین متخصص غدد در تهران کیست؟

اگر پزشک احتمال بدهد که تولید هورمون علت اصلی بروز یک بیماری است، بیمار را به متخصص غدد، یعنی پزشک متخصص در زمینه بیماری‌های غدد درون‌ریز معرفی می‌کند.

دکتر متخصص غدد در زمینه تشخیص و مدیریت بیماری‌های درگیر کننده غدد و هورمون‌ها آموزش می‌بیند و سعی می‌کند تعادل هورمونی را دوباره در سیستم‌های بدن برقرار کند.

متخصص غدد معمولاً عارضه‌های زیر را درمان می‌کند:

  • دیابت
  • پوکی استخوان
  • یائسگی
  • اختلال‌های متابولیک
  • بیماری‌های تیروئید
  • تولید بسیار کم یا زیاد هورمون‌ها
  • بعضی انواع سرطان
  • کوتاهی قد
  • ناباروری

متخصص غدد چه بیماریهایی را درمان میکند؟


متخصص غدد چه بیماری هایی را درمان میکند؟

عدم تعادل هورمونی می‌تواند پی‌آمد عامل‌های محیطی یا ژنتیک باشد. برخی نوزادان با مشکلاتی هورمونی متولد می‌شوند که عوارض متعددی مانند اختلال در رشد را در پی دارد.

مواد مختل کننده سیستم غدد درون‌ریز مانند آفت‌کش‌ها، سرب و فتالات‌ها که در ظروف پلاستیکی به کار برده می‌شوند، گاهی اوقات منجر به بروز مشکلات هورمونی می‌شوند.

اختلال‌های غدد درون‌ریز به سه گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شود:

  • غده به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند؛ این گروه از بیماری‌ها اصطلاحاً کم‌ترشحی یا کم‌کاری غدد درون‌ریز گفته می‌شود.
  • غده مقدار بسیار زیادی هورمون تولید می‌کند؛ این گروه از بیماری‌ها اصطلاحاً پر‌ترشحی یا پرکاری غدد درون‌ریز گفته می‌شود.
  • تورموهایی داخل غدد درون‌ریز ایجاد می‌شود. این تومورها ممکن است بدخیم (سرطانی) یا خوش‌خیم (غیرسرطانی) باشند.

در ادامه با عوارض ناشی از تولید بسیار زیاد یا کم هورمون‌های غدد مختلف آشنا می‌شوید.

غده آدرنال

  • افزایش ترشح غده آدرنال باعث عصبی شدن بیمار، افزایش تعریق، بالا رفتن فشار خون و بیماری کوشینگ می‌شود.
  • کاهش ترشح غده آدرنال ابتلا به بیماری آدیسون، کمبود مینرال کورتیکوئیدها، کاهش وزن، کاهش انرژی و کم‌خونی را به دنبال دارد.

پانکراس

  • افزایش ترشح لوزالمعده منجر به هیپرانسولینمی می‌شود؛ بالا بودن غلظت انسولین باعث افت گلوکز خون می‌شود.
  • کاهش ترشح لوزالمعده ابتلا به یکی از انواع دیابت را به دنبال دارد.

غده پاراتیروئید

  • افزایش ترشح غده پاراتیروئید منجر به شکنندگی استخوان‌ها و ایجاد سنگ در سیستم ادراری می‌شود.
  • کم‌ترشحی پاراتیروئید به انقباض غیرارادی عضلات یا تشنج (تتانی) می‌انجامد؛ این انقباض‌ها پی‌آمد پایین بودن میزان کلسیم در پلاسما است.

غده تیروئید

  • بیماری گریوز شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید است که به تسریع متابولیسم، تعریق، آریتمی (ضربان قلب نامنظم)، کاهش وزن و عصبی شدن دامن می‌زند.
  • کم‌کاری تیروئید باعث خستگی، افزایش وزن، افسردگی، رشد غیرعادی استخوان، تاخیر رشد و توقف رشد می‌شود.

غده هیپوفیز

  • پرکاری غده هیپوفیز به رشد بیش از اندازه یا غول‌پیکری منجر می‌شود.
  • کم‌کاری غده هیپوفیز رشد استخوان را آهسته می‌کند و باعث کوتاهی قد و کوتولگی می‌شود.

غده تیموس

  • پرترشحی غده تیموس موجب بیش‌فعالی سیستم ایمنی می‌شود و باعث می‌شود که بدن واکنشی غیرعادی به تهدیدهای درک شده نشان بدهد. این وضعیت منجر به ابتلا به بیماری خودایمنی می‌شود.
  • کم‌ترشحی غده تیموس باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی می‌شود، در نتیجه بدن نمی‌تواند با عفونت مقابله کند و به راحتی در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها و دیگر عامل‌های بیماری‌زا تسلیم می‌شود.

مراجعه به متخصص غدد برای تشخیص بیماری


مراجعه به متخصص غدد برای تشخیص بیماری

متخصص غدد در زمینه تشخیص و درمان عارضه‌های مختلف مرتبط با عدم تعادل هورمونی و مشکلات غدد تخصص دارد.

متخصص غدد در جلسه اول سوالاتی را در ارتباط با موارد زیر از بیمار می‌پرسد تا به ایده‌ای کلی درباره تشخیص بیماری برسد:

  • داروهای مصرفی فعلی
  • سابقه خانوادگی مشکلات هورمونی
  • ابتلا به بیماری‌هایی مانند آلرژی
  • عادت‌های غذایی

توصیه می‌کنیم تمام علائمی را که با آنها مواجه شده‌اید، روی کاغذ یادداشت کنید. ممکن است متخصص غدد درباره علائمی سوال کند که غیرمرتبط یا غیرضروری به نظرتان برسد؛ چرا که هورمون‌ها بر سیستم‌های مختلف بدن اثر می‌گذارند و تغییری بسیار کوچک در یک غده می‌تواند تمام بدن، حتی نقاطی دور از غده را تحت تاثیر قرار بدهد.

بهترین متخصصین غدد ضربان قلب و فشار خون بیمار را کنترل می‌کنند و وضعیت پوست، مو، دندان‌ها و دهان بیمار را بررسی می‌کنند.

نمونه خون و ادرار نیز از بیمار گرفته می‌شود. متخصصین غدد معمولاً دستور آزمایش‌های زیر را می‌دهند:

  • تست تحریک هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH)
  • آزمایش جمع‌آوری ادرار 24 ساعته
  • تست تحریک CRH
  • نمونه‌برداری سوزنی
  • تست حسگر گلوکز برای بیماران مبتلا به دیابت
  • آنالیز مایع منی
  • آزمایش خون TSH
  • اسکن تیروئید

متخصص غدد بهترین طرح درمان را پس از تشخیص عارضه توصیه می‌کند. روش درمان با توجه به نوع عارضه‌ای که باعث بروز علائم شده است، انتخاب می‌شود.

درمان بیماریهای غدد


درمان بیماری های غدد

متخصص غدد طرح درمان را با توجه به عارضه تشخیص داده شده، اهداف و سبک زندگی بیمار تهیه می‌کند. بهترین متخصصین غدد از روش‌های زیر برای درمان بیماران بهره می‌گیرند.

پمپ انسولین

پمپ انسولین دارو را به صورت شبانه‌روزی از طریق کاتتری که زیر پوست گذاشته می‌شود، تحویل می‌دهد. پمپ انسولین به نگه داشتن میزان گلوکز خون در محدوده هدف کمک می‌کند، بدون آن که نیاز به تزریق‌های مکرر باشد.

پزشک روش استفاده از پمپ انسولین شامل تغییر دادن تنظیمات پمپ و مدیریت پمپ هنگام ورزش و صرف غذا را به بیمار آموزش می‌دهد.

تغییر سبک زندگی

تغییر سبک زندگی یکی از مولفه‌های کلیدی بسیاری از طرح‌های درمانی، از جمله مدیریت دیابت است؛ برای مثال به بیماران توصیه می‌شود که رژیم غذایی سالم‌تری داشته باشند و فعال باشند.

دارودرمانی

چنانچه تغییر سبک زندگی به تنهایی برای کنترل عارضه کافی نباشد، تجویز دارو ضرورت می‌یابد. متخصص غدد داروهایی مانند هورمون‌های سنتزی، برای مثال انسولین را تجویز می‌کنند. متخصص غدد و دکتر داروساز با توجه به علائم بیمار داروی مناسب را با دوز و دستور مصرف موثر تعیین می‌کنند. متخصص غدد خوب اطمینان حاصل می‌کند که بیمار متوجه روش مصرف دارو شده است و دارو را در صورت لزوم تغییر می‌دهد.

جراحی

برای درمان بعضی عارضه‌های سیستم غدد درون‌ریز لازم است که بخشی از غده یا تمام آن طی عمل جراحی از بدن خارج شود. جراحی تیروئید یکی از متداول‌ترین جراحی‌ها است، البته جراحی برای خارج کردن غده پانکراس، پاراتیروئید و آدرنال نیز انجام می‌شود.

درمان عارضههای مرتبط با دیابت

درمان نکردن دیابت یا کوتاهی در کنترل کردن دیابت منجر به بروز عارضه‌های خطرناک و کشنده‌ای از قبیل موارد زیر می‌شود:

  • بیماری قلبی
  • عفونت
  • آسیب کلیوی
  • آسیب عصبی